Trương Chi – Mỵ Nương

Chuyện Tình Bi Thảm và Đẹp Ngời

Trong số hằng hà sa số những huyền thoại đẹp của nền văn hóa truyền thống Việt Nam, có một sự tích rất quen biết, đã đi vào tâm thức nhiều thế hệ người Việt. Đó là câu chuyện tình bi thảm và đẹp ngời của chàng Trương Chi và nàng Mỵ Nương, với nội dung như sau:

Ngày xưa, có một ông quan thừa tướng sinh được người con gái tên là Mỵ Nương, nhan sắc tuyệt trần. Nàng ở cấm cung trong ngôi lầu cạnh bờ sông.

Bấy giờ có một chàng trai con nhà thuyền chài tên là Trương Chi, ngày ngày đến thả lưới kiếm ăn trên khúc sông đó. Chàng ta thường buông lưới, vừa hát. Tiếng hát rất hay, khiến cho Mỵ Nương ở trong lầu xao xuyến say mê.

Một dạo, Trương Chi đi đánh cá ở khúc sông khác. Không được nghe tiếng hát, Mỵ Nương sinh ra sầu não. Nàng bồn chồn trông đợi. Tiếng hát vẫn vắng lặng và nàng bắt đầu ốm.  Thừa tướng vội cho mời các lương y đến xem mạch, bốc thuốc. Thuốc uống đã nhiều mà bệnh Mỵ Nương vẫn không chuyển. Sau thừa tướng hỏi dò những người hầu hạ Mỵ Nương, mới biết là con mình ốm tương tư. Các lương y khuyên thừa tướng cho gọi anh lái đò đến.painting of my nuong

Trương Chi được mời đến thăm Mỵ Nương. Chàng ta đội chiếc nón lá che mất khuôn mặt mình. Mỵ Nương năn nỉ mãi, phải ra lệnh, Trương Chi mới ngả nón ra. Nhưng khi nhìn thấy mặt Trương Chi, Mỵ Nương vỡ mộng, vì Trương Chi xấu xí quá. Nàng cho chàng ra về, và từ đó không còn yêu hình bóng Trương Chi nữa.

Về phần Trương Chi, từ khi trông thấy Mỵ Nương xinh đẹp, chàng ta thầm yêu nàng. Chàng tủi cho thân phận nghèo hèn của mình, buồn chán không thiết gì đến việc buông câu chài lưới nữa. Chàng hát:

Kiếp này đã dở dang nhau,
Thì xin kiếp khác, duyên sau lại lành

Rồi, sầu héo gày mòn vì tương tư, Trương Chi mang mối tình hận mà chết. Một dạo sau không ai còn nghe tiếng chàng hát trên sông nữa. Mỵ Nương lại nhớ tiếng hát, hỏi ra mới biết anh dân chài đã chết.

Mỵ Nương sai đắp cho chàng một nấm mộ cao. Nhưng lạ thay, khi đào mộ lên, thịt xương Trương Chi đã tan rữa, duy chỉ có trái tim biến thành một khối ngọc sáng long lanh. Mỵ Nương sai người mang khối ngọc đẽo một cái ly nước.

Một hôm, Mỵ Nương cầm chén rót nước, thì lạ thay, hình ảnh người đánh cá chèo thuyền hiện lên xoay quanh trong lòng chén. Tức thì tiếng hát năm xưa cũng văng vẳng như than, như trách. Mỵ Nương chạnh lòng nhớ lại mối tình đã qua. Một giọt nước mắt của nàng rơi xuống chén và tự nhiên chén ngọc tan ra thành nước.

Ngày xưa có anh Trương Chi
Người thì thậm xấu, tiếng hát thì thật hay
Cô Mỵ Nương vốn ở Lầu Tây
Con quan thừa tướng ngày rày cấm cung…

(Thơ cổ dân gian)

Được coi là một trong những chuyện tình bi thảm và đẹp nhất của nền văn hóa truyền thống Việt Nam, sự tích Trương Chi – Mỵ Nương đã đi vào tâm thức mỗi người Việt thông qua rất nhiều lời ca, bản nhạc, thi phẩm. Mở đầu là thi hào Nguyễn Du, với hai câu thơ của kiệt tác “Truyện Kiều”, đã khiến mối tình câm lặng của chàng Trương Chi trở nên bất tử:

Nợ tình chưa trả cho ai
Khối tình mang xuống tuyền đài chưa tan

Bài thơ “Nguyệt Cầm”, một trong những kiệt tác trữ tình của Xuân Diệu, mang âm hưởng cổ điển và lãng mạn, đã được thi sĩ sáng tác nhân một dịp nghe đàn trên sông Hương và chạnh nhớ hận tình Trương Chi – Mỵ Nương, mà làm nên.

Nhà thơ Vũ Hoàng Chương có “Bài Ca Ngư Phủ” được Hoàng Thư trình bày “mê ly” trên các đài phát thanh miền Nam thập niên 50-60 thế kỷ trước. Nhạc sĩ Phạm Duy Khiêm lại lấy sự tích này và ghi lại bằng Pháp ngữ. Các nhà văn, nhà thơ ngày nay như Nguyễn Huy Thiệp, Lê Minh Hà đã dùng “bình cũ rượu mới” để sáng tạo ra hình ảnh Trương Chi – Mỵ Nương của riêng họ.

Crystal Heart by Le Ngoc HoVới âm nhạc, nhiều nhạc sĩ tiên phong trong giới tân nhạc Việt Nam đã dựa vào tích Trương Chi – Mỵ Nương cho các tác phẩm của mình: Hùng Lân có “Hận Trương Chi”, Anh Bằng có “Chuyện Tình Trương Chi – Mỵ Nương”, và Cung Tiến thì có “Nguyệt Cầm” dựa trên cảm xúc thi phẩm cùng tên của Xuân Diệu.

Trương Chi – Mỵ Nương cũng đã được dựng thành các vở kịch, cải lương, hoạt cảnh, phim ảnh. Đặc biệt là cuối năm 2004, Nhà Hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam đã diễn vở vũ kịch “Trương Chi” do Nguyễn Thiên Đạo soạn nhạc và Nguyễn Công Nhạc dàn dừng nhạc cảnh và  vũ điệu thực hiện, gồm 6 màn, tại Nhà Hát Lớn Hà Nội.

Nhưng, nói đến sự tích Trương Chi – Mỵ Nương, một câu chuyện tình đẹp ngang với những chuyện tình đẹp nhất trên thế giới hẳn phải nhắc đến hai kiệt tác âm nhạc: “Trương Chi” (năm 1943) của cố nhạc sĩ Văn Cao và “Khối tình Trương Chi” (năm 1945) của nhạc sĩ Phạm Duy.

Đó là hai tác phẩm âm nhạc kinh điển, toàn bích cả về nhạc điệu lẫn ca từ và cùng xưng tụng tính vĩnh hằng của tình yêu.

Hoàng Linh

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s