Sacre Coeur Basilica

Paris (III)

Thử dạo một vòng quanh Paris để thấy những gì được coi là “cần phải thấy trước khi nhắm mắt”, đối với một du khách đến đô thành này!

Grand Palace, Paris

Grand-Palais, Paris

Đảo Île de la Cité – nằm giữa dòng sông Seine – là nơi tập trung các công trình cổ đặc trưng, mà nổi tiếng nhất là Nhà thờ Đức Bà với kiến trúc Gothic được xây dựng từ thế kỷ 12-13. Nhà thờ Đức Bà được xem là tâm điểm của Paris, trước sân có một điểm đánh dấu cây số 0 của nước Pháp.

Notre-Dame Cathedral

Notre-Dame de Paris

Vương cung Thánh đường này đã được lưu danh trong tác phẩm của văn hào Victor Hugo, nay vẫn là nơi thu hút du khách với dáng vẻ trầm mạc, cũng như với huyền thoại về mối tình giữa chàng gù kéo chuông và cô gái Tzigane man dại.

Cũng trên đảo, còn có Điện Conciergerie từng là cung điện hoàng gia – một phần của công trình đã từng là nhà tù giam giữ các nhân vật nổi tiếng khi nổ ra Cách mạng Pháp. Sainte-Chapelle, xây dựng gần Conciergerie, được xem như một kiệt tác của kiến trúc Gothic. Cầu Pont Neuf, nằm ở điểm cuối phía Tây của đảo, có từ cuối thế kỷ 16 và là chiếc cầu cổ nhất của Paris còn lại tới nay.

Các công trình cổ điển cũng ghi dấu ấn bàng bạc ở khu trung tâm Paris, như Cung điện Hoàng gia Louvre, Điện Invalides với nóc mạ vàng là nơi lưu trữ tro hài cốt của hoàng đế Napoléon từ năm 1840, Điện Élysée tiêu biểu cho phong cách cổ điển, hiện là dinh Tổng thống Pháp, hay Điện Panthéon là nơi yên nghỉ của nhiều vĩ nhân. Paris có hàng loạt công trình xây dựng lừng danh vào thế kỷ 19 như Khải Hoàn Môn, Nhà hát Opéra Garnier, Nhà thờ Sacré-Cœur (Thánh Tâm) xuất hiện vào cuối Đệ nhị Đế chế, và nhiều công trình khác tiếp tục được hoàn tất cho các cuộc Triển lãm Thế giới như Tháp Eiffel, Petit Palais, Grand Palais, Cầu Alexandre-III.

Thủ đô Paris đặc biệt ở chỗ xen lẫn một cách hài hòa giữa dáng vẻ cổ kính của quá khứ là những công trình hiện đại vươn mình kiêu hãnh khỏe khoắn. Kiến trúc đương đại của Paris được hiện diện bởi Trung tâm Pompidou, xây từ những năm 1970, nơi có bảo tàng Nghệ thuật hiện đại và một thư viện quan trọng mở cửa cho công chúng; tháp Montparnasse cao 210 mét, một điểm nhấn trong quang cảnh thành phố; Kim tự tháp kính Louvre, tác phẩm nổi tiếng của một kiến trúc sư gốc Á và Thư viện François Mitterrand nằm tại khu Paris Rive Gauche.

Paris là nơi mà du khách có thể bỏ cả tháng để du ngoạn mà vẫn chưa đủ! Bởi lẽ, chẳng hạn, nếu muốn chiêm ngưỡng hết những kiệt tác của Bảo tàng viện Louvre – một trong những bảo tàng lịch sử, nghệ thuật lớn nhất thế giới với bộ sưu tập cực kỳ phong phú có nguồn gốc từ châu Âu, Trung Đông, Lưỡng Hà, Ai Cập và Hy Lạp cổ đại -, vài tuần đối với bạn vẫn là khoảng thời gian quá ngắn ngủi! Là một trong những điểm thu hút khách du lịch nhiều nhất Paris, nội trong năm 2006 Louvre đã đón 8,3 triệu lượt khách và con số này chỉ tăng lên sau thành công của tiểu thuyết “The Da Vinci Code” (Mật mã Da Vinci) của nhà văn Dan Brown.

La Conciergerie, Paris

La Conciergerie, Paris

Tuy nhiên, bạn cũng sẽ không phải buồn nếu chỉ có chút thời gian “cưỡi ngựa xem hoa” ở Paris. Khi ấy, một tấm ảnh chụp kỷ niệm tại chân tháp Eiffel cao 325 mét, biểu tượng của “Kinh đô Ánh sáng”, một trong những công trình kiến trúc nổi tiếng nhất toàn cầu, có thể sẽ khiến bạn không bao giờ quên mảnh đất này. Riêng năm 2007, tháp Eiffel đã đón tiếp gần 7 triệu du khách, giữ vị trí công trình thu phí thu hút nhất trên thế giới.

Nhưng xét cho cùng, Paris không đơn thuần và không chỉ là cảnh vật, Paris còn là cái tình, tình có nhau và tình khi chia ly của các cặp trai gái, như trong thơ Cung Trầm Tưởng:

Mùa thu Paris
Trời buốt ra đi
Hẹn em quán nhỏ
Rưng rưng rượu đỏ tràn ly
Mùa thu âm thầm
Bên vườn Lục-Xâm
Ngồi quen ghế đá
Không em buốt giá từ tâm

Musée-D'Orsay, Paris

Musée-D’Orsay, Paris

Và như thế, đặt chân tới Paris, chắc chắn mỗi du khách đều sẽ có thể tự trả lời cho mình câu hỏi: “Paris có gì lạ không?”, mà cố thi sĩ Nguyên Sa đã đặt cách đây bao thập niên:

Paris có gì lạ không em?
Mai anh về giữa bến sông Seine
Anh về giữa một giòng sông trắng
Là áo sương mù hay áo em?

Diễm Thi

Photos:  Featured Image: Sacré-Coeur, Paris at night, 2012, Hteink.min. 1.Conciergerie, Paris, 2005, Ricardo Andre Frantz. 2.Notre-Dame de Paris (Gothic cathedral), south facade, view from the Seine, 2009, Zuffe. 3. Grand Palais, Paris, 2009, Robert Will. 4. North side of Orsay Museum building. This panorama is made of three pictures stitched with Hugin, 2007, Sanchezn.

Ming_Tombs_watercolor

Minh Triều Thập Tam Lăng (II)

Du khách đến thăm Minh Triều Thập Tam Lăng, thế nào cũng được chiêm ngưỡng Trường Lăng, nơi hoàng đế Chu Đệ yên nghỉ. Đây là khu lăng mộ đầu tiên ở về phía Bắc, mô phỏng theo kết cấu của Tử Cấm Thành với những lầu điện xe kẽ nhau, tường đỏ ngói vàng, biểu hiện địa vị tôn quý bậc nhất của hoàng đế Trung Hoa.

LingEn-Gate - Ming Tombs

Ling En Gate – Ming Tombs

Kiến trúc chủ đạo của Trường Lăng là Lăng Ân Điện (điện Lăng Ân), nơi tổ chức mọi hoạt động cúng tế. Ngôi điện đồ sộ này được dựng bởi 60 cột gỗ lim cao 12 mét, có đường kính 1 mét được đưa từ vùng rừng sâu của Vân Nam và Tứ Xuyên lên Bắc Kinh.

Theo các sử liệu, sau khi đẵn gỗ xong, phải đợi đến mùa lũ mới vẫn chuyển được gỗ khỏi rừng bằng cách thả trôi theo dòng nước, rồi kết thành bè theo sông đưa tới kinh đô. Còn trên đường bộ, phải đợi tới mùa đông, cách một quãng phải đào một giếng, lấy nước đổ lên mặt đất cho đóng băng, rồi dùng sức người kéo lê gỗ về Bắc Kinh.

Golden_Crown_Replica_of_King_Wanli

Golden Crown.Replica of King Wanli

Như thế, phải mất từ 3 đến 4 năm mới chuyển được các cột gỗ khổng lồ như vậy, số dân công lên tới 20 ngàn – có thể hình dung ra việc xây khu lăng mộ quy mô này tốn kém và công phu đến mức nào!

Sau Lăng Ân Điện một quãng là một tòa lầu hình vuông nhỏ hơn, cao sừng sững, gọi là Minh Lâu (lầu Sáng), đây là kiến trúc tiêu biểu của lăng mộ đế vương triều Minh. Bên trong Minh Lâu đặt bia mộ của mộ chủ; từ ngôi lầu này vươn ra dãy tường vây quanh một ụ đất hình tròn (gọi là Bảo Đỉnh), vươn cao như một khu đồi, ngầm dướt mặt đất vài chục mét là hầm mộ đặt quan tài của hoàng đế Chu Đệ và hoàng hậu.

Thông qua Trường Lăng, du khách ít nhiều có thể hình dung được cấu trúc “phần nổi” của 13 lăng mộ triều Minh, nhưng trước kia, không ai biết cấu trúc ngầm dưới đất như thế nào vì lối vào các hầm mộ đều được giữ kín.

Thập niên 50 thế kỷ trước, để tránh ảnh hưởng có thể xảy ra khi khai quật Trường Lăng, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã tập trung vào một khu lăng mộ khác là Định Lăng, lớn thứ ba trong quần thể Thập Tam Lăng, là nơi mai táng hoàng đế Minh Thần Tông Chu Dực Quân (hiệu Vạn Lịch) và hai vị hoàng hậu. Điểm đặc biệt là kiến trúc “phần nổi” của Định Lăng rất giống của Trường Lăng, nên có thể giả thiết rằng “phần chìm” dưới lòng đất của nó cũng có nhiều điểm tương đồng.

Thoạt đầu, không sao tìm ra được lối vào của Định Lăng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu, trong quá trình tìm tòi, đã vô tình phát hiện ra một bia đá nhỏ, bên trên khắc vị trí cửa vào của Định Lăng.

Tại sao cửa vào hầm mộ là tuyệt mật, mà lại có bia chỉ hướng ở đây? Một giả thuyết được đưa ra: Định Lăng được xây từ khi hoàng đế Vạn Lịch mới 22 tuổi và trong vòng 6 năm thì hoàn thành. Tuy nhiên, hoàng đế Vạn Lịch mất năm 58 tuổi, nghĩa là hầm mộ đã bị để trống 30 năm ròng! Như vậy, cần có một bia đánh dấu lối vào và sau khi mai táng hoàng đế, may thay, chắc người ta đã quên hủy tấm đá đó.

Từ đó, bí mật hầm mộ Định Lăng đã được giải đáp: khu lăng nằm sâu dưới đất 27 mét, gồm 5 ngôi điện lớn toàn bộ đều xây bằng đá. Cánh cửa các ngôi điện cũng bằng đá, cao 3,3 mét, rộng 1,8 mét, được thiết kế khoa học, tuy nặng gần 4 tấn nhưng có thể mở rất nhẹ dàng.

Inside Dingling Tomb

Inside Dingling Tomb

Gian điện giữa (chánh điện) có ba ngôi bảo tọa (ngai vàng) bằng đá cảm thạch (hán bạch ngọc), còn ngôi hậu điện đặt áo quan hoàng đế Vạn Lịch và hai vị hoàng hậu. Ngoài ra, Định Lăng còn chứa hơn 3.000 văn vật như đồ thêu, trang phục và đồ trang sức, cùng nhiều đồ vàng, ngọc và đồ sứ rất quý hiếm, được gọi chung là “minh khí” (vật tùy táng để người dưới cõi âm có thể sử dụng).

Những báu vật này đã được Mao Trạch Đông đích thân ra chỉ thị đem trưng bày tại các bảo tàng viện trong nước và trên thế giới; một số bảo vật được giới thiệu ở khu lăng chính, tức Trường Lăng của hoàng đế Chu Đệ.

Vốn tin vào kiếp sau (tức là có một đời sống khác sau khi chết), các hoàng đế triều Minh đã chọn một khu đất long mạch, núi non cây cỏ tươi mát, để xây những lăng mộ vĩ đại với mong muốn nhà Minh sẽ tồn tại muôn đời và cả những kẻ đã băng hà cũng “sống” phú quý và giàu sang như trên dương thế. Thập Tam Lăng còn được gìn giữ gần như nguyên vẹn đến ngày nay là một minh chứng của niềm hy vọng ấy.

Tuy nhiên, nếu khu lăng mộ này – như một di sản của nền văn hóa và kiến trúc Trung Quốc – có thể còn mãi với thời gian, thì Minh triều đã chỉ tồn tại chưa đầy 3 thế kỷ. Trớ trêu thay, thủ lĩnh nông dân Lý Tự Thành, người lật đổ nhà Minh và trên đường kéo quân về Bắc Kinh đã đốt phá Thập Tam Lăng, thì đến nay lại được dựng tượng ngay trên con đường dẫn đến khu lăng tẩm.

Phải chăng, người ta muốn nói rằng một triều đại chỉ có thể đứng vững chừng nào nó thuận theo ý dân; bằng không, ngay cả Bức Tường Vạn Dặm hay lăng tẩm xa xỉ cũng chẳng giúp được gì?

 Hoàng Linh

Photos:

Featured Image: panoramic view of the 13 tombs of the Ming emperors, brush-and-ink and watercolor,1865-1908. 1. Photo was taken at Ling En Temple of Chang Ling. It shows a replica of the golden crown of Wanli Emperor of Ming Dynasty of China. The original piece was excavated from Ding Ling at 1960s and are on display at Ding Ling museum., 2009, Mlogic 2. A picture inside the Dingling tomb – a part of the Ming Dynasty Tombs, 2004, Louis le Grand.  3. Statue insde Ming Dynasty Tombs, 2005, ofol. 4. The front view of Ling En Gate, Chang Ling, Ming Tombs, 2009, Yan Li.

Franz Schubert – Online Radio

Portrait of Franz Schubert

Franz Peter Schubert (31 tháng 1 năm 1797 – 19 tháng 11 năm 1828) là một nhà soạn nhạc người Áo. Ông đã sáng tác 600 Lieder, 9 bản giao hưởng trong đó có bản giao hưởng nổi tiếng “Unfinished Symphony” cùng các thể loại nhạc nghi lễ, nhạc thính phòng và solo piano. Ông được biết đến với các tác phẩm có giai điệu nhẹ nhàng và du dương.

Dù Schubert có khá nhiều người bạn ngưỡng mộ các nhạc phẩm của ông (như thầy giáo của ông Antonio Salieri, và ca sĩ nổi tiếng Johann Michael Vogl), tuy nhiên âm nhạc của Schubert thời đó không được thừa nhận rộng rãi nếu không muốn nói là rất hạn chế. Schubert chưa bao giờ đảm bảo được một công việc ổn định và thường xuyên phải nhờ đến sự ủng hộ của bạn bè và gia đình trong phần lớn sự nghiệp.

Schubert mất sớm, năm 31 tuổi, do hậu quả của bệnh thương hàn là thứ bệnh không chữa được thời đó. Vài thập kỷ sau khi Schubert qua đời, các tác phẩm của ông mới khẳng định được tên tuổi của mình, một phần nhờ công lao phổ biến của các nhạc sĩ cùng thời như Franz Liszt, Robert Schumann, Felix Mendelssohn.

Chương trình Vòng Quanh Thế Giới phát thanh trên mạng do AV Travel thực hiện.

Phát ngày 17 tháng 5, 2013 lúc 9g tối (giờ miền Tây Hoa Kỳ)

Xin bấm vào link dưới đây để nghe và phổ biến cho bạn bè, người thân.

 Franz Schubert 05/17 by AV Travel | Blog Talk Radio.

Minh Triều Thập Tam Lăng (I)

Du khách tới Bắc Kinh, ngoài những thắng thắng cảnh trong thành phố như Tử Cấm Thành, Di Hòa Viên, Thiên Đàn, thế nào cũng sẽ có dịp viếng thăm vùng phụ cận với Vạn Lý Trường Thành và đặc biệt là Thập Tam Lăng, quần thể lăng mộ 13 vua đời Minh, cách thủ đô chừng 50 km về phía Tây Bắc.

Tọa lạc trong vùng thung lũng núi Vạn Thọ, Thập Tam Lăng đã được tổ chức UNESCO của Liên Hiệp Quốc công nhận là Di Sản Văn Hóa Thế Giới vào năm 2003.

Ming Dynasty Tombs

Ming Dynasty Tombs

Triều đại nhà Minh, khởi đầu từ năm 1368 sau khi Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương (hiệu Hồng Vũ) đánh bại nhà Nguyên, truyền 16 đời đến năm 1644, tổng cộng 277 năm. Trước đó 2 năm, triều đình chinh chiến liên miên với quân Mãn Thanh, bày ra sưu cao thuế nặng khiến muôn dân cùng quẫn, đói khát, trong khi giới quý tộc vẫn sống rất sung túc.

Thủ lĩnh khởi nghĩa Lý Tự Thành được đông đảo nông dân ủng hộ đã đưa quân về tấn công Bắc Kinh khiến hoàng đế cuối cùng của nhà Minh là Minh Tư Tôn Chu Do Kiểm (hiệu Sùng Trinh) phải thắt cổ tự tử trong Tử Cấm Thành.

Thập Tam Lăng gắn liền với tên tuổi của Minh Thành Tổ Chu Đệ, vị vua thứ ba của nhà Minh, con thứ tư của Chu Nguyên Chương. Sau 30 năm trị vì, Chu Nguyên Chương qua đời vào năm 1398, lập con trưởng làm thái tử nhưng vị thái tử này mất sớm nên ngôi vua về cháu đích tôn là Chu Doãn Văn (Minh Huệ Đế).

Hoàng Đế Hồng Vũ

Emperor Hongwu

Tuy nhiên, nội chiến xảy ra liên miên vì các con của  Chu Nguyên Chương đều tỏ ra không phục Huệ Đế và dấy binh dành ngôi. Được sự trợ giúp của bá quan văn võ trong triều, Huệ Đế đánh bại 5 ông chú của mình; ngoại trừ Yên Vương Chu Đệ, khi đó 38 tuổi, là người được sử xưa mô tả là có diện mạo oai phong, đa mưu, túc trí, quyết đoán, biết trọng dụng người tài và được thủ hạ kính trọng. Chu Đế từng lập nhiều chiến công hiển hách cùng vua cha trong thời kỳ chinh chiến với quân Mông Cổ, năm 20 tuổi, ông được trấn giữ Yên Kinh, tức Bắc Kinh bây giờ. Sau khi vua cha băng hà, Chu Đệ giả điên và rút vào hậu trường, ngoài bộ tỏ ra không liên can đến những cuộc tranh giành quyền bính, nhưng kỳ thực vẫn ngấm ngầm tuyển binh mã.

Sau khi Huệ Đế lên ngôi được 4 năm, Chu Đệ biết thời cơ đã đến, binh lực đã hùng mạnh nên đem quân về kinh đô, lúc đó đặt tại Nam Kinh (nay thuộc Giang Tô) cướp ngôi từ cháu mình Huệ Đế, khiến Huệ Đế phải thiêu hủy hoàng cung và trốn chạy.

Vào mùa hạ năm 1402, Chu Đệ lên ngôi lấy hiệu là Vĩnh Lạc, Minh Thành Tổ Chu Đệ quyết định rời đô từ Nam Kinh về Bắc Kinh, vừa để đề phòng các thế lực thân Huệ Đế (mới mất ngôi, khi đó không rõ tung tích ra sao), phần tránh quân Mông Cổ ở phía Nam.

Hoàng Đế Chu Đệ

Emperor Yongle

Ngoài ra, theo sử cũ, còn có 23 hoàng hậu, 1 quý phi và 10 hoàng phi được an táng tại đó, có nhiều người bị tuẫn táng (chôn sống) theo phong tục của các hoàng đế đầu thời nhà Minh.

Ròng rã trong 235 năm, khu lăng tẩm này được dựng trên một diện tích hơn 40 km vuông, với tường thành bao bọc (tổng độ dài 40 cây số) với chiến lược dễ phòng thủ, khó tấn công.

Dừng chân trước chiếc cổng đá vào lăng xây năm 1540 với vóc dáng bề thế: cao 14 mét và rộng 19 mét, được gìn giữ khá nguyên vẹn cho đến nay, du khách bất giác có suy nghĩ: đây thực sự là một Tử Cấm Thành thứ hai, uy nghi không kém gì Cung Cấm tại Bắc Kinh.

Lăng của mỗi hoàng đế nằm trên một gò núi, bốn bề là cây cối tốt tươi, rất “chuẩn” và hòa hợp với thiên nhiên về mặt Phong Thủy; các lăng mộ nằm theo hướng Bắc – Nam, nối với nhau bằng một con đường mang tên Thần Lộ dài chừng một dặm (1,7 cây số), nằm giữa hai rặng núi Hổ Sơn và Long Sơn.

Silk Burning Stove, Ming Dynasty Tombs

Silk Burning Stove, Ming Dynasty Tombs

Hoàng Linh

Photos: 1. Official court painting of the Hongwu Emperor (reigned 1368-1398 AD), Ming Dynasty, China. Hardouin.  2. Emperor Yongle of Ming Dynasty China, 14th-17th Century, Palace Painter. 3. The Ming Dynasty Tombs, Beijing, 2007, Andrew Bell. 5. Silk Burning Stove, The Ming Dynasty Tombs, Beijing, 2009, Mlogic. Featured Image: Chinese Xin Shape Jewelry from Ming Dynasty, 2010, Mlogic.

Phạm Duy (III)

Pham DuyMùa thu Paris
Trời buốt ra đi
Hẹn em quán nhỏ
Hẹn em quán nhỏ
Rượu rưng rưng ly đỏ tràn trề

Câu hát mở đầu trong bản Mùa thu Paris của nhạc sĩ Phạm Duy và nhà thơ Cung Trầm Tưởng qua tiếng hát Sĩ Phú luôn còn đọng mãi trong lòng bao người đi kẻ ở dù biết rằng Mùa thu Paris thì vẫn còn đó nhưng nhạc sĩ Phạm Duy và tiếng hát Sĩ Phú thì cũng đã ra đi…và biết đâu về bên ấy cả hai người nghệ sĩ này đang nhâm nhi ly rượu vang đỏ nhớ về

Mùa thu nơi đâu
Người em mắt nâu
Tóc vàng sợi nhỏ
Tóc vàng sợi nhỏ
Chờ mong em chín đỏ trái sầu…

Chương trình Vòng Quanh Thế Giới phát thanh trên mạng do AV Travel thực hiện.

Phạm Duy – Phần 3 – Phát ngày 3 tháng 5, 2013 lúc 9g tối (giờ miền Tây Hoa Kỳ)

Xin bấm vào link dưới đây để nghe và phổ biến cho bạn bè, người thân.

 Pham Duy – Part 3 05/03 by AV Travel | Blog Talk Radio.