Winter in Russia-Arzamas

Giấc Mơ Mùa Đông

Tilia Cordata Winter in RussiaNhững vì sao dường như cất lên cao
Ánh sáng êm dịu không còn làm ai khó chịu
Nếu anh không còn nghe thấy tiếng em thì thầm
Nghĩa là mùa đông đã đến rồi.

Bầu trời buồn rầu cúi xuống thấp hơn,
Những ngôi nhà ẩn hiện trong ánh chiều chạng vạng
Tất cả chỉ có vậy,
Nghĩa là mùa đông đã đến rồi.

Ðó là những lời mở đầu cho bài hát  “Giấc Mơ Mùa Đông” nổi tiếng của ca sỹ Alsoul. Ðây là bài hát ra mắt trình làng của cô năm 1999 và ngay lập tức đã trở thành bài hát nổi tiếng trong năm và cũng là bài hát đã mang lại tên tuổi cho cô từ đó cho đến nay.

Ở Nga, ngày 1 tháng 12 là ngày lập đông, bắt đầu cho một mùa đông 3 tháng kéo dài từ tháng 12 đến hết tháng 2. Thế nhưng trên thực tế mỗi năm, suốt từ đầu tháng 11 đến hết tháng 3 tuyết phủ trắng xóa và lúc nào cũng là cái lạnh bao phủ. Ai ở xứ nóng, lần đầu thấy mùa đông nước Nga đã thấy buồn, càng ở lâu thấm cái lạnh buốt của mùa đông tới âm 25-30 độ dưới không, cảnh vật trơ trụi lại càng buồn chán nữa. Thế nhưng khi đã gắn bó mới nước Nga thì những kỷ niệm mùa đông lại khó quên hơn cả. Mùa đông chính là mùa của những lễ hội quan trọng nhất trong năm: Giáng sinh, Năm mới, Maslenitsa-lễ tiễn biệt mùa đông, ngày lễ tình yêu Valentine.

Thật là lạ, mùa xuân vẫn được xem là mùa của tình yêu, nhưng từ xa xưa, ngày lễ tình yêu lại được chọn vào mùa đông. Ở Nga ngày xưa không có ngày lễ tình yêu Valentine 14 tháng 2, nhưng người Nga lại dành cả một tuần lễ cuối đông để tổ chức lễ hội Maslenitsa, đó là dịp để các đôi trai gái tìm hiểu, hẹn ước với nhau, để đến những ngày tháng mùa xuân ấp áp, họ sẽ cùng nhau lên xe hoa cho một gia đình mới.

Trong nhận thức của con người, mùa xuân vẫn là mùa ngọt ngào, dễ thương hơn cả, mùa của sinh sôi, của sắc mầu, của ấm áp dễ chịu mà không quá nóng. Thế nhưng, nếu cái quyến rũ của mùa xuân tràn đến rồi lướt đi chỉ để làm người ta nuối tiếc mà không nắm bắt được thì cái đằm thắm, tinh tế của mùa đông lại đọng lại trong tâm tư thật lâu, thật sắc sảo, thật khó phai mờ.

Russia_Christmas

Tình yêu mùa đông ấm áp lạ thường. Má ửng hồng, mắt long lanh, cô thiếu nữ đâu cảm thấy gió lạnh, chỉ có một mặt trời đầm ấm từ trong tim vẫn luôn tỏa sáng. Mặt trời tình yêu mùa đông, chẳng thể nào nhầm lẫn với bất cứ mặt trời nào khác.

Anh sẽ đi qua
Cái quyến rũ của mùa xuân,
Cái cháy bừng của mùa hạ,
Cái xôn xao của mùa thu rất lạ
Ðến cầm tay em băng giá giữa mùa đông
Tình yêu nguyên vẹn đắm say nồng
Thu nắng bốn mùa gửi cả mắt em trong…

Hạnh phúc mùa xuân đến như sóng dồn nhưng cũng thật nông nổi dễ tan. Hạnh phúc mùa hè quyến rũ, đam mê, nhưng cũng làm người ta mau chán. Hạnh phúc mùa đông thường thật đơn xơ nhưng có lẽ là bến cuối cùng con người dừng lại trong đời mình, khi đã chẳng thể tìm thấy sự ấm áp giữa mùa xuân, mùa hè hay mùa thu.

Trong giấc mơ của em có mặt trăng ẩn hiện
Buổi chiều xuống dầy đặc trong sương mù
Anh nhớ chăng, chúng mình đã thật mong
Ðể được đến với mùa đông…
Vào ngày em gặp anh trong mơ
Mùa đông cũng vừa đến thật nhẹ
Bên khung cửa đơn độc
Em vẫn thức với ngọn đèn đợi anh…

Russia-Winter -lake-Kratovskoe

 

Khi gió lạnh vần vũ bên ngoài cửa sổ, khi những hạt tuyết bay đầy trời, người ta lại càng thấy thật hạnh phúc khi có nhau trong một ngôi nhà ấp áp, bình yên, một hạnh phúc thật đơn sơ nhưng trọn vẹn. Chẳng thế mà nhiều cặp vợ chồng đã chọn những túp lều gỗ giữa rừng để tận hưởng những ngày nghỉ đông đầy băng giá, và những nhà nghỉ giữa mùa đông ở nước Nga ngày càng trở nên thu hút mọi người. Phải chăng, giữa cuộc đời vội vã, người ta ngày càng cảm thấy nhu cầu được tận hưởng một hạnh phúc đích thực của riêng mình, và giấc mơ mùa đông bao giờ cũng vẫn huyền bí và ngọt ngào nhất?

 Hoài Hương

Photos:  Featured Image: Winter in Arzamas, Russia, by User arzy from panoramio.com, Creative Commons.1. Russia. Moscow Region. Winter wood, lake Kratovskoe area, 2012 Aleks G.  2. Tilia cordata. Russia. Ivanovo Oblast. 3. New Year season at Revolution Square near the Moscow Station, in Nizhny Novgorod’s Kanavino district, 2005 by Setaries

Olga_Bergholz_portrait

St. Petersburg và Những Vần Thơ của Olga Berggolts

Khi đến nước Nga, nhất là đến thành phố St Petersburg, du khách thường được nghe nói đến tên tuổi của Pushkin: nhà thơ của tâm hồn Nga, nhà thơ của thiên nhiên Nga, nhà thơ của ngôn ngữ Nga.

Nhưng St Petersburg không chỉ gắn bó với tên tuổi của Pushkin. Trong hơn ba thế kỷ hình thành và phát triển của thành phố, đã có biết bao nhà văn, nhà thơ thiên tài khác đã góp phần tạo nên phong cách hào hoa, trữ tình cho thành phố này. Trong thế kỷ 20, một nhà thơ khác được  coi là tiếng nói của St Petersburg là một nữ thi sĩ, nhà thơ Olga Berggolts.

Monument of Olga Berggolts

Monument of Olga Berggolts

St. Petersburg & Olga Berggolts

Olga Berggolts trải qua một cuộc đời với rất nhiều thăng trầm, thử thách cũng như sự  trôi nổi của chính thành phố St Petersburg. Sinh năm 1910 trong một gia đình bác sỹ ở St. Petersburg. Bà tốt nghiệp khoa ngôn ngữ trường đại học tổng hợp Petersburg và trải qua 3 năm làm phóng viên cho tờ tạp chí “Thảo Nguyên Liên Xô” tại nước cộng hòa Kazakstan.

Trong thời gian này bà đã cho ra đời cuốn sách “Nơi Heo Hút”. Năm 1933 Olga Berggolts trở lại St Petersburg và đã gắn bó cuộc  của mình với thành phố này cho đến những ngày cuối cùng của đời mình.

Người ta biết đến tên tuổi của Olga Berggolts từ năm 1935, sau khi bà cho ra đời ba tuyển tập truyện ngắn và thơ mang tên “Những Năm Xung Phong”, “Đêm Trong Thế Giới Mới” và “Tuyển Tập Thơ”.

Năm 1938, cũng như nhiều nhà thơ, nhà văn Nga khác, Olga Berggolts bị bắt vì tội “chống lại nhân dân” và phải ngồi tù 7 tháng. Mãi tới giữa năm 1939 bà mới được  trả tự do và hòan toàn được phục hồi danh dự.

May mắn hơn nhiều người khác, bà được trở về với đời thường, nhưng dấu ấn của những ngày tháng trong tù còn đeo đuổi theo bà suốt cả cuộc đời. Bà viết trong cuốn nhật ký bí mật của mình như sau: Những năm tháng sau khi đã được trả tự do, nhưng bà không chỉ cảm thấy, ngửi thấy mùi nhà tù, mà còn cảm thấy cả cái cảm giác nặng nề của người ở trong tù nữa. Một cảm giác vô vọng, không lối thoát khi phải đi lấy cung. Người ta tìm cách dốc ngược  tâm hồn của con người, dùng những ngón tay bẩn thỉu mà moi móc trong đó, nhổ toẹt vào nó rồi lộn ngược trở lại và phán một câu chỏng lỏng: Sống đi!

Những dòng hồi ký này của bà chỉ mới vừa được công bố vào năm 2001, nghĩa là 26 năm sau khi bà đã mất.

Olga Berggolts đã chia sẻ với St Petersburg suốt cả 1,000 ngày đêm bị bao vây trong chiến tranh thế giới lần thứ 2. Bà làm việc trong đài phát thanh của thành phố và chính thời gian này tên tuổi của bà đã được biết đến như một nhà thơ vừa trữ tình vừa quả cảm của thành phố Petersburg.

Cũng như Pushkin, Olga Berggolts không chỉ làm thơ, mà còn viết rất nhiều truyện ngắn, truyện vừa, trường ca, tiểu luận. Ngay cả thơ của bà cũng gồm nhiều chủ đề khác nhau và tình ca chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong đó. Nhưng những bài thơ vượt  thời gian đến với bạn đọc hôm nay phần chính  lại là những bài thơ đượm chất trữ tình.

St Petersburg-PalaceSquareNight

St Petersburg Palace Square

Hôm nay chúng tôi muốn giới thiệu với các bạn 2 bài thơ đặc sắc nhất của bà, cả hai bài đều là những bài thơ tuyệt tác về mùa thu. Bài “Mùa Lá Rụng” để diễn tả mùa thu ở Mạc Tư Khoa và bài “Mùa Hè Rớt” để nói về mùa thu ở St Petersburg. Olga Berggolts mất năm 1975 tại St. Petersburg. Tên của bà được đặt cho một con phố giữa trung tâm thành phố St. Petersburg, ngang hàng với những tên tuổi đã làm nên lịch sử  và cuộc sống của thành phố này.

Mùa Thu Nước Nga

Trước khi nói về những bài thơ mùa thu, Hoài Hương muốn nói đôi chút về mùa thu ở nước Nga. Theo lịch thiên nhiên, mùa thu kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11. Nhưng trên thực tế, mùa thu mà các nhà văn, nhà thơ, họa sỹ hay nói đến không kéo dài lâu như vậy. Cái khoảnh khắc mà người ta ngợi ca chỉ kéo dài lâu nhất từ một đến hai tuần lễ.

Cuối tháng 9, trước khi những đợt gió lạnh và những cơn mưa dài lê thê đổ xuống, thiên nhiên hào phóng ban tặng cho mặt đất một khỏang thời gian ấm áp, đẹp đến lạ thường.

Autumn in RussiaCái khoảng thời gian  tuyệt đẹp đó các nhà thơ gọi là mùa hè rớt, hay mùa hè của các bà, mùa lá rụng, còn các họa sỹ thì gọi đó là mùa thu vàng. Dù được gọi bằng cái tên gì, thì khoảnh khắc tuyệt đẹp đó cũng chỉ là một. Nó vừa ngắn ngủi, vừa mong manh, vừa hiếm khi gặp được, bởi nó kéo dài nhiều nhất cũng chỉ hai tuần và không phải năm nào cũng có. Một đợt mưa đến sớm, mặt trời không xuất hiện, những trận gió bất ngờ…thế là hỏng cả mùa thu mong đợi.

Mãi đến thời kỳ của Pie Đại Đế trị vì vào thế kỷ thứ 18 nước Nga mới đón Năm mới vào ngày 1 tháng 1 như bây giờ. Trước đó, trong nhiều thế kỷ, người Nga đón Năm mới vào ngày 1 tháng 9. Tháng 9 là thời điểm các công việc đồng áng vất vả đã chấm dứt, các lãnh chúa cũng như địa chủ đã thanh toán tất cả tiền công cho nông dân.

Bắt đầu từ ngày lễ Thánh Ivan Đại Trai (29 tháng 8), khắp nơi trong nước Nga người ta tổ chức các hội chợ, vừa là nơi mang bán các nông sản phẩm thu hoạch được, vừa là nơi hội hè, vui chơi sau một năm làm việc vất vả. Chính vào thời điểm này, thiên nhiên ban tặng cho con người một khỏang thời gian ấm áp cuối cùng trước khi mùa đông đến và ở Nga người ta tận hưởng những ngày ấp áp đẹp đẽ này để tổ chức lễ hội, các bà các chị rủ nhau đi may áo mới, đi hát đối tại các hội chợ, làm những lọai bánh ngon nhất để thết đãi các đức ông chồng, các chàng trai đang ngấp nghé dạm hỏi.

Chính vì vậy mà khoảng thời gian mùa thu ấp áp này được gọi là mùa thu của các quý bà hay là mùa hè rớt. Người ta ví, mùa xuân như cô dâu chưa về nhà chồng, rực rỡ, e lệ và đỏng đảnh,  mùa hè như cô vợ mới cưới , nồng nàn, cháy bỏng và bồng bột .

Còn mùa hè rớt như người phụ nữ hồi xuân vừa đằm thắm, vừa thiết tha mà vẫn không kém phần tuyệt mỹ.

Hai bài thơ tình của Olga Berggolts

Olga Berggolts đã để lại rất nhiều bài thơ tình, nhưng có lẽ hai bài thơ về mùa thu của bà là tuyệt sắc nhất. Hai bài thơ mùa thu của bà không chỉ đẹp về ngôn ngữ, sâu sắc về nội dung mà nó còn hết sức đậm đà nữ tính.

Bài thơ “Mùa Lá Rụng” Olga Berggolts sáng tác năm 1938, khi mới 28 tuổi. Bài thơ được viết trong bối cảnh mùa thu của Mạc Tư Khoa, nơi người yêu của bà đang sống. Mùa thu Mạc Tư Khoa có gì lạ? Hãy nghe Olga Berggolts tả:

 Những đàn sếu bay qua, sương mù và khói tỏa
Trên Mạc Tư Khoa lại đã thu rồi
Những khu vườn như lửa cháy sáng ngời
Vòm lá sẵm, ánh vằng lên rực rỡ
Những tấm biển treo dọc trên đại lộ
Nhắc những ai đi ngang, dù đầy đủ lứa đôi,
Nhắc cả những ai cô độc trên đời
“Tránh đừng động vào cây mùa lá rụng”

 Olga Berggolts lên thăm người yêu, nhưng cũng là cuộc gặp gỡ cuối cùng khi tình yêu tan vỡ, để rồi một mình ra nhà ga trong những tiếng mưa rơi.  Nhưng rất lạ, những cơn mưa mùa thu thường lạnh buốt, cũng như tình yêu khi tan vỡ thường làm người ta tuyệt vọng. Nhưng Olga Berggolts lại có đủ nghị lực để nhìn thấy cái ấm áp của cơn mưa, cũng như nhìn thấy cuộc đời vẫn tiếp tục, dù tình yêu tan vỡ

Dịu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi
Cơn mưa thầm thì trong lúc chia tay
Mưa chan hòa, mưa ấm áp nhường nào
Mưa run rẩy trong ánh chiều nhấp nhóang
Anh hãy vui lên dẫu con đường hai ngả
Tìm hạnh phúc bình yên trong ấm áp cơn mưa

Mùa thu Mạc Tư Khoa rất lạ, trên khắp những đường phố có cây xanh, người ta gắn những tấm biển nhỏ: đừng động vào cây mùa lá rụng. Người Nga cũng rất hay dùng câu thành ngữ: “đừng xát muối lên những vết thương lòng”. Phải chăng cái mong manh như lá mùa thu đã dậy cho con người bài học biết bao dung, tha thứ và yêu thương?

 “Tránh đừng động vào cây mùa lá rụng”
Nhắc suốt đường cũng chỉ bấy nhiêu thôi…

Bài “Mùa Hè Rớt” Olga Berggolts ấp ủ trong suốt 4 năm từ năm 1956, đến năm 1960 mới hoàn thành, khi đó bà đã 50 tuổi, đúng là cái tuổi của “mùa hè rớt”, cái tuổi để biết nhẫn nhịn và quý trọng tình yêu hơn.

 Có một mùa trong sáng diệu kỳ
Sức nóng êm ru, mầu trời không chói
Mùa hè rớt cho những người yếu đuối
Cứ ngỡ ngàng như trời mới vào xuân
Trên má mơ hồ tơ nhện bay giăng
Se sẽ như không, nhẹ nhàng phơ phất
Lanh lảnh bầy chim bay đi muộn nhất
Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu
Những trận mưa rào đã tắt từ lâu
Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm
Hạnh phút được yêu đã ít hơn xưa
Ghen tuông dù chua chát cũng thưa hơn
>Ôi cái mùa độ lượng rất thân thong
Ta tiếp nhận người vì người sâu sắc quá
Nhưng vẫn nhớ trới ơi tôi vẫn nhớ!
Tình yêu đâu? Rựng lặng bóng sao im…
Sao ơi sao, sao sắp rụng vào đêm
Ta biết lắm thời gian đang vĩnh biệt
Yêu thương,
Giận hờn,
Tha thứ
Chia tay….

Olga Berggol đã diễn tả mùa hè rớt như vậy đó: vừa dịu dàng, vừa rực rỡ vừa nhẫn nại chịu đựng. Mùa thu là lúc người ta tận hưởng thành quả của cả mùa hè và mùa xuân vất vả lao động. Mùa thu mang lại cho con người ta biết quý trọng những hạnh phúc đơn sơ mà mình có được: những bông hoa cuối cùng, những tia nắng ấm cuối cùng, một bầu trời xanh hiếm muộn ló ra, cũng như người ta bỗng cảm thấy thật hối tiếc khi nghĩ về một cuộc tình đẹp đã tan vỡ thời tuổi trẻ.

St Petersburg_summer garden

Summer Garden

Người ta thường nghĩ, mùa thu là mùa của chia ly, mùa của tàn tạ và có cảm giác sợ mùa thu. Nhưng Olga Berggolts đã chỉ cho chúng ta thấy một thông điệp hoàn toàn khác của thiên nhiên: Hãy biết quý trọng tất cả những gì chúng ta đang có. Hạnh phúc cũng mong manh như lá thu, hãy nâng niu khi nó còn ở trên cành.

 Hoài Hương

 

 

 

 

Photos: 1. Olga Berggolts’ Portrait, PD. 2. The Twelve Collegia building of Saint Petersburg State University, PD 3. Palace Square in the Winter, PD 4. The Summer Garden, PD 5. Photograph of the dock path in Russia Dock Woodland, looking North from Onega Gate. 2009, Cloning jedi.

The Valse des cygnes from Act II

Tchaikovsky – Vở Balê Hồ Thiên Nga

Nói tới văn hóa Nga, không ít người sẽ nghĩ ngay tới nghệ thuật ba-lê của Nga, và đã nhắc đến ba-lê Nga thì người ta không thể không nghĩ tới vở balê được gọi là “balê của những vở balê“, đó là “Hồ thiên nga” của nhà soạn nhạc lừng danh Tchaikovsky. Có lịch sử từ hơn một trăm năm trước, Hồ Thiên Nga ra đời vào năm 1877, nhưng cho đến nay vẫn là niềm say mê của những ai yêu thích môn nghệ thuật này.

Pyotr Ilyich Tchaikovsky

Pyotr Ilyich Tchaikovsky

Không phải ngẫu nhiên mà vở Balê “Hồ Thiên Nga” lại nổi tiếng trong suốt chiều dài lịch sử như vậy. Vở balê này đã gắn với những tên tuổi như nhà soạn nhạc Pie Tchaikovsky và những nhà biên đạo múa Petin, Ivanov, Grigorovich.

Nhưng điều quan trọng hơn cả là nó diễn tả được những tâm tư cháy bỏng trong mỗi con người: tình yêu thánh thiện, ước mơ cao cả, nỗi thất vọng và sự cám dỗ của đời thường.

Tchaikovsky với Hồ Thiên Nga

Hồ Thiên Nga là vở balê đầu tay của Tchaikovsky. Với suy tưởng, balê cũng là một bản giao hưởng, và ông đã đưa những ý tưởng của mình vào vở balê này. Tchaikovsky đã làm thay đổi hoàn toàn cách suy nghĩ về các vở balê, ông đã  đưa nghệ thuật giải trí này lên thành một nghệ thuật trìu tượng, sâu sắc, mang được những nét thầm kín trong tư duy.

Vào thời Tchaikovsky sáng tác vở “Hồ thiên nga”, ở xứ Bavaria thuộc nước Ðức bấy giờ, có vị Vua Đức tên là Ludwig đệ nhị nổi tiếng lãng mạn, say mê nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc. Vua Ludwig đệ nhị đã cho xây một tòa lâu đài thần tiên tuyệt đẹp gọi là lâu đài Neuschwanstein (Lâu đài Thiên Nga), đứng trên sườn núi trông ra khu hồ cũng mang tên là hồ Thiên nga hết sức thơ mộng.

The décor of Act II of Swan Lake,

The décor of Act II of Swan Lake, Moscow, 1877

Với cảnh quan của Tòa lâu đài và hồ Thiên nga, vị vua lãng mạn đến khác thường này đã tạo niềm cảm hứng cho Tchaikovsky sáng tác vở “Hồ Thiên Nga” tuyệt tác, một vở balê được xếp vào loại bi thương và trữ tình nhất trong lịch sử âm nhạc. Có lẽ chính vì vậy Tchaikovsky đã quyết định đặt tên cho hoàng tử, nhân vật chính trong vở Balê một cái tên Ðức, cho dù Tchaikovsky là người Nga.

“Hồ Thiên Nga” ra mắt khán giả lần đầu tiên vào tháng 2 năm 1877. Sau sáu năm trình diễn thì vở Balê phải tạm ngưng. Ðối với thời kỳ đó, sáu năm diễn cho một vở Balê đã là rất dài, vì nghệ thuật múa vào thời điểm đó vẫn chưa đạt được đúng tầm của nó và chưa diễn tả được hết ý tưởng của âm nhạc Tchaikovsky.

Hồ Thiên Nga chỉ thành danh, chỉ thực sự được biết đến sau khi Tchaikovsky đã qua đời gần 20 năm sau. Vào năm 1895, Hồ Thiên Nga được dàn dựng lại và từ đó người ta mới cảm nhận được cái đẹp của Tchaikovsky, cái hồn lãng mạn của “Hồ Thiên Nga”, cái dịu dàng, quyến rũ của những vũ điệu balê.

Hồ Thiên Nga và những cách nhìn.

Cho đến nay Hồ Thiên Nga vẫn có hai trường phái dàn dựng khác nhau, nhưng cả hai đều rất được hâm mộ và mỗi trường phái đều diễn tả câu chuyện Hồ Thiên Nga theo một khía cạnh khác nhau.

Trong khi các nhà hát Balê ở Saint Petersburg thể hiện vở balê này theo sự dàn dựng của nhà soạn nhạc Ricardo Drigo cùng với sự biên đạo múa của hai nhà đạo diễn nổi tiếng là Petin (người Ðức) và Ivanov (người Nga) thì tại Máxcơva các Nhà hát Balê lại thể hiện vở Hồ Thiên Nga theo đúng tinh thần và hồn nhạc của Tchaikovsky qua sự biên đạo múa của Grigorovich.

Zenaida Yanowsky as Odette in Swan Lake

Zenaida Yanowsky as Odette in Swan Lake

Trở ngược dòng thời gian tại Saint Petersburg, vở Hồ Thiên Nga của Tchaikovsky được nhạc sĩ Ricardo Drigo dàn dựng và cho ra đời lần đầu tiên vào năm 1895. Nhạc sĩ Ricardo Drigo đã không lấy toàn bộ những giai điệu của Tchaikovsky sáng tác cho Hồ Thiên Nga  mà ông chỉ lấy những đoạn trích từ những sáng tác khác nhau của Tchaikovsky để đưa vào Hồ Thiên Nga, trong đó có cả những đoạn mà Ricardo Drigo tự viết nhạc.

Hồ Thiên Nga trong sự chuyển thể của Drigo mang nhiều nét cổ tích, mang nhiều nét huyện thoại hơn và Hồ Thiên Nga đã trở thành một huyền thoại thật đẹp, thật cảm động về tình yêu. Nhà biên đạo múa người Ðức Petin đã mang đến cho vở diễn không khí tưng bừng của những vũ điệu, vẻ hào nhoáng của những buổi lễ hội nơi cung đình, còn nhà biên đạo múa Ivanov đã làm cho vở balê Hồ Thiên Nga mang được bóng dáng tâm hồn Nga. Những cảnh thiên nga yểu điệu rập rờn nối đuôi nhau bên bờ hồ phủ sương, những mái đầu nghiêng nghiêng mềm mại, làm người ta hình dung được những đàn thiên nga bên bờ hồ phương bắc. Những bước chân mềm mại, những cánh tay uyển chuyển theo dòng nhạc trữ tình làm người ta như thấy những cánh chim nhè nhẹ đong đưa theo những tiếng hát buồn da diết của đàn thiên nga. Đó là với trường phái Hồ Thiên Nga ở Saint Petersburg.

Với trường phái ở Máxcơva, năm 1969, nhà biên đạo múa nổi tiếng của Nhà Hát Thành Phố Moscow, ông Grigorovich, người hết sức đam mê âm nhạc Tchaikovsky đã quyết định trả lại cho Hồ Thiên Nga cái hồn ban đầu của nó.

Ông đã dàn dựng lại vở diễn theo đúng ý tưởng của Tchaikovsky, một dòng nhạc đầy cảm xúc, đầy kịch tính, nhưng cũng thật lãng mạn.

Hồ Thiên Nga trong cách nhìn của Grigorovich, không còn là một câu chuyện cổ tích về tình yêu nữa mà đã là một thế giới nội tâm đầy mơ mộng nhưng cũng thật sóng gió. Một thế giới của thực-hư, hư-thực, của trắng-đen, một khoảng khắc thật gần nhau, thật khó phân biệt. Thế nhưng trở trêu thay, dưới thời Liên Xô còn tồn tại thì sự dàn dựng của Grigorovich đã phải thay đổi rất nhiều, đặc biệt là đoạn kết trong vở diễn. Những nhà lãnh đạo văn hóa Liên Xô thời đó đã không cho phép nàng Odetta, biểu tượng của niềm tin, của cái đẹp được chết trong tay của số phận. và phải chờ mãi tới năm 2000, vở Hồ Thiên Nga mới được sửa lại theo đúng kịch bản của Grigorovich, một kịch bản theo sát ý tưởng khởi đầu của Tchaikovsky.

Hoàng Tử Digfrid và giấc mơ đi tìm sự tuyệt đối.

Trong kịch bản của Drigo, Hồ Thiên Nga là một câu chuyện tình yêu thật đẹp.

Hoàng tử xứ Ðức Digfrid vừa tròn 18 tuổi. Vương triều lúc đó đã tổ chức chúc mừng chàng thật linh đình, những vũ điệu vui nhộn của khắp xứ Âu châu được mang ra trình diễn trong Hoàng cung, từ những vũ điệu vui nhộn của xứ Tây Ban Nha tới những điệu Valse lôi cuốn của Hungari và Ba Lan.

Vào buổi chiều, bạn bè rủ Hoàng tử vào rừng đi săn và họ dừng chân nghỉ lại bên bờ hồ yên tĩnh. Trong ánh trăng bàng bạc, Hoàng tử được chứng kiến một quanh cảnh thật kỳ lạ. Bày thiên nga mềm mại, trắng muốt từ từ thoát khỏi lốt thiên nga và biến thành những cô gái thật kiều diễm, yêu kiều.

The Valse des cygnes from Act II

The Waltz of the swans from Act II of the Swan Lake

Odetta, bà chúa của bầy thiên Nga đã làm cho Hoàng tử Digfrid bị choáng ngợp bởi vẻ đẹp yêu kiều của mình. Odetta kể cho Hoàng tử nghe về số phận của mình và các nàng thiên nga khác. Các nàng bị lão phù thủy độc ác Rotbart phù phép, biến thành những con thiên nga. Chỉ đến đêm, họ mới được trở lại lốt người. Ma thuật của lão phù thủy chỉ biến mất nếu nàng Odetta gặp được một người hết lòng yêu thương và chung thủy với nàng. Bên bờ hồ thiên nga, Hoàng tử Digfrid đã thề sẽ mãi mãi giữ trọn tình yêu với nàng Odetta.

Khi hoàng tử Digfrid trở về hoàng cung, thì cha mẹ của chàng lại tổ chức yến tiệc linh đình để kén vợ cho chàng. Tất cả các tiểu thư không làm chàng mềm lòng. Nhưng phù thủy Rotbart vô cùng thâm độc. Hắn cải trang cho cô con gái Odillia của mình mang dáng vẻ của bà hoàng thiên Nga Odetta và đã làm cho Hoàng tử tưởng lầm. Chàng vui mừng định công bố Odillia là vợ chưa cưới của mình, nhưng rồi chàng chợt thấy hình bóng của Odetta hiện về. Hoàng tử chợt bừng tỉnh và hiểu rằng chàng đã bị phủ thủy Rotbart đánh lừa.

Bên bờ hồ thiên nga các nàng thiên nga hồi hộp chờ đợi bà chúa Odetta của mình được giải thoát. Nhưng nàng Odetta buồn bã cho biết hoàng tử đã phụ bạc lại lời thề thủy chung của mình. Hoàng tử cũng chạy đến xin tha thứ vì sự nhầm lẫn của mình. Nhưng lời thề của Hoàng tử đã không còn linh nghiệm nữa. Ðể cứu người yêu và bầy thiên nga, vị Hoàng tử đã quyết định tìm đến cái chết. Kết cục nàng Odetta và Hoàng tử đã cùng chết bên nhau trong lòng hồ thiên nga và tình yêu của họ từ đó đã trở thành bất tử.

Trong kịch bản của Grigorovich, Hồ Thiên Nga không còn là một huyền thoại về tình yêu nữa, mà nó đã mang đầy tính suy tưởng, đầy tính triết lý.

Những cánh thiên nga kiều diễm bên bờ hồ, không còn là những nàng tiên bị phù phép, mà là thế giới của những cái đẹp, của những mơ ước trong thế giới nội tâm của Hoàng tử Digfrid. Nàng tiên thiên Nga Odette chính là hình ảnh của tình yêu, của sự dịu dàng tuyệt đối mà chàng được số phận cho nhìn thấy.

Scene from Act 4 of Swan Lake.

Scene from Act IV of Swan Lake.

Nhưng số phận là một vị thần thật nghiệt ngã, chẳng cho người ta được êm ấm, dễ dàng đạt được mơ ước của mình. Số phận mách bảo cho Hoàng tử sự hiện diện của nàng Odette, nhưng cũng là thông điệp cho Hoàng tử và nàng Odillia để thử thách.

Odillia thật giống Odetta về hình thức, và Hoàng tử đã bị nàng mê hoặc. Chỉ đến khi nhận nàng là vợ chưa cưới, Hoàng tử mới biết mình bị nhầm lẫn. Nhưng số phận không cho phép chàng rút lời. Khi chàng không còn giữ được sự trong trắng trong chính tâm hồn mình, thì giấc mơ trong trắng của chàng cũng chết. Khi chàng đã phản bội lại niềm tin, thì tình yêu tuyệt đối cũng không thể sống nổi, dù chàng được tha thứ. Và nàng Odetta đã bị chết trong tay của số phận nghiệt ngã ngay khi ngày mới bắt đầu.

Cho tới ngày nay, dù vở balê Hồ Thiên Nga được dựng theo trường phái nào, theo huyền thoại, hay theo triết lý thì Hồ Thiên Nga cũng đã làm cho khán giả mê đắm bởi vẻ đẹp của mình, bởi những giai điệu thật đặc sắc, khiến không ít người đã phải suy tư về tình yêu, về niềm tin và về cuộc đời.

Hoài Hương

 Photos: 1. Portrait of Peter Tchaikovky. 2. Design by F. Gaanen for the décor of Act II of Swan Lake, Moscow, 1877. 3. Zenaida Yanowsky as Odette in a 2007 production of Swan Lake at London’s Royal Opera House, scillystuff from UK . 4. The Valse des cygnes from Act II of the Ivanov/Petipa edition of Swan Lake, Paata Vardanashvili from Tbilisi, Georgia – Swan Lake. 5. Scene from Act 4 of Swan Lake.
Vienna State Opera, 2004,  PeterGerstbach

Kotor, Montenegro – Online Radio

 

Our Lady of the Rocks - Kotor Bay

Our Lady of the Rocks – Kotor Bay – Montenegro

Cái tên Montenegro có nghĩa là “ngọn núi đen”, hay “xứ sở của những rặng núi đen”, hoặc “rừng đen” theo một cách lý giải khác. Nằm ở phía Đông Nam biển Adriatic, nước này có bờ biển dài chừng 250 cây số, và điểm sâu nhất của Adriatic (1.280m) cũng nằm trước bờ biển Montenegro.

Lãnh thổ Montenergo chủ yếu là đồi núi với độ cao từ 800m đến 2.400m, và chỉ có dải đồng bằng hẹp hiếm hoi chạy dọc theo bờ biển khúc khuỷu. Vị trí của Montenegro trên bán đảo Balkan và biển Adriatic, cùng sự đa dạng của cơ sở địa chất, khí hậu và đất đai đã khiến quốc gia này trở thành khu vực quan trọng về sự đa dạng sinh học của Châu Âu và thế giới.

Chương trình Vòng Quanh Thế Giới phát thanh trên mạng do AV Travel thực hiện.

Chương Trình Phát ngày 28 tháng 5, 2014 lúc 9g tối (giờ miền Tây Hoa Kỳ)

Xin bấm vào link dưới đây để nghe và phổ biến cho bạn bè, người thân.

 Kotor – Montenegro 05/28 by AV Travel | Travel Podcasts.

Bài viết về Kotor, Montenegro – Hoàng Linh