Giai Điệu Praha (Prague)

Có người nói Praha đẹp hơn Paris. Tôi không tin. Nhưng bây giờ thì tôi cảm được nhận xét ấy không phải không có căn cứ. Praha là thành phố cổ kính còn nguyên vẹn nhất Âu châu, là “thành phố của trăm tháp vàng”, là “bài thơ bằng đá”, là khúc hát đắm say, là ly rượu nồng nàn, là bức tranh tuyệt mỹ, là mảnh thời gian còn sót lại. Năm 1992, Praha được công nhận là di sản văn hóa thế giới.

Theo truyền thuyết, hơn ngàn năm trước Praha được xây dựng từ sau giấc mơ của nàng công chúa Libuse về một thành phố lộng lẫy và vinh quang bên bờ sông Vltava. Thoạt tiên người ta cho xây pháo đài Vysehrad và Hradcany nay là thành cổ, Praha phát triển từng ngày, trong khi Hradcany dần thay thế vai trò của Vysehrad. Năm 1257 vua Premysl Otakar II cho xây thêm khu Mala Strana. Praha trở thành thủ đô lẫy lừng dưới triều hoàng đế Charles IV. Cây cầu Charles, nhà thờ Saint-Guy và khu Nove Mesto rộng lớn là những công trình tiêu biểu của thời kỳ nầy.

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Praha là nơi hội tụ của nhiều trường phái nghệ thuật và kiến trúc, từ Roman, Gothique, Phục hưng, Baroque, Tân Gotic và cả phong cách Lập thể. Hầu hết các công trình kiến trúc đều được xây bằng đá hoa cương và được chạm khắc công phu, nghệ thuật. Nếu Praha là một bức tranh thì đó là bức tranh mà các nghệ nhân đã chuyền tay nhau tô vẽ trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm.

Và đây mới là điều kỳ diệu hơn cả: không như các thành phố khác của Âu châu, qua bao biến động lịch sử, dâu bể đời người, những cuộc chiến tranh tàn khốc, Praha chẳng suy suyển và khi bước ra khỏi Thế chiến thứ II, thành phố gần như nguyên vẹn thuở sinh thành.

Sông Vltava chia Praha thành hai nửa không đều nhau. Phía tả ngạn là khu vực đồi Strahov gồm Hradcany và Mala Strana. Đây là khu phố cổ như lâu đài Praha, hoàng cung, tu viện thánh George, ngôi đại giáo đường Thánh Vitus, cung điện mùa hè, nhà thờ chánh tòa… tất cả đều là những công trình tuyệt tác về kiến trúc và nghệ thuật.

Nhà thờ chánh tòa là biểu tượng của Cộng hòa Czech, là nơi còn lưu giữ vương miện và di hài của các đời vua Tiệp. Cũng tại đây, một tòa lâu đài cổ được dùng làm Dinh tổng thống; trụ sở của các Bộ, Ngành và khu ngoại giao đoàn. Bên bờ hữu ngạn là Stare Mesto –  khu phố cổ. Không xa với Stare Mesto là Nove Mesto – khu phố mới, trung tâm của Praha hiện đại với những đại lộ thênh thang và quảng trường Venceslas danh tiếng.

Khu phố cổ là nơi đô hội nhất: những con đường xe ngựa nho nhỏ, cong cong; những ngôi nhà ngót nghét ngàn năm tuổi, và quảng trường Staromestske Namesti chực bỏ bùa du khách. Nơi đây từng diễn ra các sự kiện lịch sử trọng đại.

Quảng trường được bao bọc bởi những đền đài, nhà thờ, khách sạn mà mặt tiền được trùng tu theo kiến trúc thời Baroque tuy đó là những công trình từ thế kỷ XI và XII theo kiến trúc Roman.

Tòa thị chính được xây dựng năm 1338 là công trình đẹp nhất của quảng trường nầy. Trên tháp tòa thị chính có chiếc đồng hồ Orloj mà trong suốt 500 năm, cứ tròn 1 giờ, chú gà trống trên nóc đồng hồ cất tiếng gáy, rồi 12 vị thánh tông đồ lần lượt dạo quanh một vòng như để giám sát cái trần thế dưới kia – Kiên trì với công việc nhàm chán ấy hẳn chỉ có các vị thánh mới làm nổi.

Người ta đồn rằng những ai nghe được tiếng gà gáy thì chuyến du lịch sẽ gặp toàn may mắn. Hèn chi cứ gần đến một vòng giờ, hàng ngàn du khách đổ về. Mấy cháu bé thành người khổng lồ trên vai bố mẹ. Những khuôn mặt thành kính dõi theo chiếc đồng hồ. Đến khi chú gà tắt tiếng gáy, và 12 vị thánh tông đồ kết thúc vòng quay, đám đông mặt mày rạng rỡ cũng vội vàng tan theo về phía những con đường ngạt ngào đang vẫy chào họ.

Ở một góc khác của quảng trường chói loà bức tượng thánh Jan Hus. Cộng Hòa Tiệp là đất nước xem ra ít anh hùng mà nhiều thánh nhân. Jan Hus là nhà cải cách vĩ đại từng chống lại tư tưởng giáo điều trong Giáo hội La Mã để rồi bị hỏa thiêu tại đây.

Quanh bệ tượng còn khắc ghi những câu nói nổi tiếng của ông như: “Chân lý cui cùng vn là chân lý”. Trước cường quyền bạo lực, ai trong chúng ta dám nói được thế!

Lang thang ở quảng trường nầy, dừng chân bên nhà hàng lộ thiên, nhâm nhi ly bia Tiệp, nhìn người qua lại cười cười nói nói….ma thoáng chợt nghĩ về những gì đã diễn ra cách nay ngàn năm qua. Vinh quang thay mồ hôi, nước mắt và máu đã đổ xuống để có kỳ quan hôm nay!

Từ quảng trường nầy, lòng người du khàch bắt đầu những ngày ngất ngây với Praha. Hướng dẫn viên của tôi là một cô gái nhỏ nhắn, dịu dàng và ít lời. Không như các hướng dẫn viên chuyên nghiệp dành hết thời gian để nói, cô chỉ điểm qua, nhường lại mênh mông sắc màu cho tôi tự khám phá, tự cảm nhận. Nàng là một trong ít người Việt Nam ở Praha hòa nhập được vào dòng chảy của nền văn hoá Czech. Trong mắt nàng hình như có cả một ngàn năm Thăng Long cùng với một ngàn năm Praha cộng lại.

Hôm đưa tôi đi qua rừng anh đào trên đồi Strahov, nàng nói “mùa xuân khi hoa anh đào nở”, rồi im bặt. Mãi sau tôi tình cờ hiểu ra, đồi Strahov có khu cư xá sinh viên. Lâu lắm nàng mới trở lại, bỗng bồi hồi nhớ về những hẹn hò mùa xuân 15 năm trước. Ôi tình yêu,  đẹp cả lúc trở thành kỷ niệm!

Rời Staromestske Namesti, cứ việc trôi theo dòng người trên đường Karlova cố cựu mà mỗi viên đá dành nhau kể chuyện, không bao lâu bạn sẽ tới nơi hò hẹn của mọi người: Cầu Charles. Cầu mang tên người đã khai sinh ra nó, vị vương quân để lại dấu ấn nhiều hơn bất cứ ai.

Cây cầu được xây năm 1357, bằng đá với 16 nhịp, dài hơn nửa cây số mà bề rộng của mặt cầu là 10 thước. Là kỳ quan kiến trúc thời trung cổ. Là một trong những chiếc cầu gây nhiều ấn tượng nhất Âu châu. Hai bên vai cầu được tô điểm bằng 30 pho tượng thánh. Mỗi pho tượng gắn liền với một huyền thoại. Ngày nay có hàng chục chiếc cầu bắc qua sông Vltava, nhưng trong suốt 500 năm trước, đây là chiếc cầu duy nhất nối liền đôi bờ.

Từ trên chiếc cầu huyền thoại nầy, bạn có thể chiêm ngưỡng cảnh quang vô cùng độc đáo của Praha: Dòng sông Vltava lặng lờ trôi, bầy hải âu chao liệng, những công trình kiến trúc đủ kiểu đủ dáng say sưa ngắm nghía dung nhan mình qua bóng nước dòng sông, tiếng vĩ cầm xao xuyến khúc Moldau, và hàng hàng lớp lớp những cặp trai thanh-gái lịch, tay trong tay trong niềm hạnh phúc như cái cỏi trần gian nầy chưa từng nghèo đói, chưa từng chiến tranh và thù hận.

Có phải vì thế người ta còn gọi là “Cầu Tình”? Ở lưng chừng cầu, du khách nối đuôi nhau để được đặt tay vào bức tranh dưới chân tượng thánh Jan Nepomucky. Chuyện kể rằng, ngày nọ có ông vua đến hỏi   Giám Mục Jan Nepomucky, “ngày nào hoàng hậu vợ ta cũng đến đây xưng tội, vậy hoàng hậu đã xưng tội gì?” Vị  Giám Mục  im lặng. Hết dụ dỗ đến hăm dọa, vẫn chỉ im lặng. Vua tức giận cho bắt vị  Giám Mục hành hình rồi ném xác xuống sông – khúc sông nay đặt tượng ngài. Dưới chân tượng có hai bức tranh bằng đồng, một bức cảnh hoàng hậu xưng tội, bức kia cảnh vị linh mục bị hành hình. Người ta nói rằng ai đặt tay vào một trong hai bức tranh và phát tâm cầu nguyện thì sẽ ước gì được nấy.

Từ trên đồi Strahov nhìn xuống thành phố, Praha với những ngôi nhà ngói đỏ, hàng trăm nóc đền vàng, những ngọn tháp cao vút, lộng lẫy như bức tranh phong cảnh thời Phục hưng.

Praha làm ta liên tưởng đến Rome hơn Paris. Nhưng thích nhất vẫn là từ thành phố nhìn lên đồi Strahov mỗi hoàng hôn, đặc biệt từ nhà hàng Slavia, nơi tổng thống Vaclav Havel thường dùng cơm chiều với mấy người bạn văn nghệ sĩ.

Tự cổ chí kim, văn nghệ sĩ bao giờ cũng rất nhạy cảm trước thời cuộc, người ta thường nói, tinh như dơi, sắt như gươm dao, rỗng như tre trúc, thẳng ro như tùng như bách, và chẳng màng chi mấy thứ danh lợi phù du. Ngồi với họ chỉ tổ nhức đầu. Vậy mà ông Havel nầy chịu làm tri kỷ tâm giao thì cũng đáng được gọi là xưa nay hiếm.

Nhà hàng Slavia bên bờ sông Vltava là góc nhìn tuyệt vời chỉ những nhiếp ảnh gia sành sỏi mới phát hiện ra. Buổi chiều, khi mặt trời vừa khuất sau dãy đồi Strahov, dòng sông Vltava dậy lên màu sáng bạc, trong khi lâu đài cung điện Praha kịp khoác lên mình chiếc áo đen huyền hoặc. Đẹp đến bồi hồi – Hình ảnh tòa lâu đài cổ dưới ánh tà dương bao giờ cũng gợi lên cảm thức huy hoàng đến rơi lệ!

Praha là thành phố của âm nhạc, mỗi khung trời, mỗi con đường, mỗi bước chân qua đều dạt dào âm hưởng dòng sông – Vltava như dòng kẻ nhạc lặng lẽ chảy qua thành phố rồi ngân lên giai điệu Praha say đắm lòng người.

Mozart từng một thời an trú ở đây. Ngôi biệt thự Vertramka nơi ông sáng tác vở opera nổi tiếng “Don Giovanni” nay là Bảo tàng Mozart vẫn còn lưu giữ nhiều kỷ vật và cây đàn piano ông từng chơi.

Trong những nhạc sĩ tài hoa của Czech tôi thích nhất Bedrich Smetana, tác giả của bản giao hưởng “My Country”  gồm 6 chương nói về vẻ đẹp tuyệt vời của quê hương đất nước ông.

Trong đó có đoản khúc “Moldau” chan chứa giai điệu dòng sông Vltava mà không một người Czech nào không biết – và bao giờ đó cũng là khúc mở đầu Festival âm nhạc quốc tế lớn tổ chức ở Praha vào mỗi mùa khi xuân về.

Nhiều hình thức trình diễn âm nhạc diễn ra hàng ngày ở các nhà hát, nhà thờ, quảng trường, cung điện, lâu đài… Những nghệ sĩ lang thang chơi nhạc khắp nơi trên các nẻo đường. Đâu đây tiếng phong cầm rạo rực lùa theo gió, vang vọng qua các dãy phố làm mềm bước chân ai, làm mềm những công trình bằng đá từng thi gan với tháng năm.

Praha bây giờ lá đã chuyển màu và bắt đầu rụng rơi theo gió. Cuộc đời là thế, có rồi không, hợp rồi tan. Nay Praha đã xa tôi…. Ôi, lịch sử con người bé nhỏ vậy sao! Trong số ít ỏi kỷ vật tôi mang theo khi rời Praha có CD bản giao hưởng “My Country” của Bedrich Smetana, mỗi lần mở ra nghe lại mà tưởng như Praha mãi trong tim, và con sông Vltava đang dào dạt chảy qua căn phòng mình.

Giai Dieu Praha (Prague) 07/16 by AV Travel | Blog Talk Radio.

 Nguyn Văn  Dũng

Photos: 

View of Vltava in the Prague city center by Che
View of the bridge tower & Charles Bridge of Malá Strana in Prague, Czech Republic by Massimo Catarinella
Astronomical Clock by Krzysiu “Jarzyna” Szymańs
Featured Image: A panoramic view of Prague from Petřín Lookout Tower by David Iliff 

Giai Điệu Praha (Prague) – Online Radio

The Old City Center of Prague

The Old City Center of Prague

Praha là thành phố cổ kính còn nguyên vẹn nhất Âu châu, là “thành phố của trăm tháp vàng”, là “bài thơ bằng đá”, là khúc hát đắm say, là ly rượu nồng nàn, là bức tranh tuyệt mỹ, là mảnh thời gian còn sót lại. Năm 1992, Praha được công nhận là di sản văn hóa thế giới.

Chương trình Vòng Quanh Thế Giới phát thanh trên mạng  do AV Travel thực hiện.

Xin bm vào link dưới đây đ nghe và ph biến cho bn bè, người thân.

Giai Dieu Praha (Prague) 07/16 by AV Travel | Blog Talk Radio.

Bài viết về Giai Điệu Praha (Prague), Hungary