Lisbon, Portugal

Cổ Xưa và Hiện Đại Giao Hòa 

Bồ Đào Nha và Lisbon là hai địa danh rất đỗi quen thuộc trên trường quốc tế, và nằm lòng những người du lịch từ hàng trăm năm nay.

Sát bên bờ Đại Tây Dương với tứ phía là biển khơi, mỹ danh của Lisbon là “thành phố của nước”. Đây là một trong những thủ đô đẹp và lạ nhất Âu châu nhờ sự giao thoa giữa cổ điển và hiện đại. Trong các năm qua, sự hút hồn du khách đã mang lại 8% tổng sản lượng nền kinh tế của Bồ Đào Nha!

Tower of Belem in Lisbon PortugalLà một trong những cái nôi của loài người, lại ở vị trí “trung tâm trái đất” với thiên nhiên tuyệt đẹp, đất nước Bồ Đào Nha và thủ đô Lisbon có vô vàn danh thắng thượng hạng, các công trình kiến trúc vĩ đại! Đó là Tháp Belém, tu viện Mosteiro dos Jeronimos, cây cầu Tagus dài nhất Âu châu. Và còn nhiều nữa khó có thể nói hết trong một bài viết ngắn gọn.

Trước tiên, chúng ta cùng nhìn lại vị thế của Bồ Đào Nha và của thủ đô Lisbon:

Con người đã hiện diện từ thời tiền sử trên chính lãnh thổ Bồ Đào Nha ngày nay. Sự hình thành các sắc dân cổ đại đã mang lại cho văn hóa và kiến trúc xứ này những điểm đặc sắc, trong đó người La Mã để lại dấu ấn rõ rệt nhất.

Vương quốc Bồ Đào Nha ra đời từ năm 1143, và có thể nói Bồ Đào Nha là quốc gia dân tộc lâu đời nhất Âu châu. Với bề dày lịch sử nổi danh trong “Kỷ Nguyên Chinh Phục” vào hai thế kỷ 15 và 16, các nhà hàng hải của thành phố Lisbon đã khai phá những bờ biển ở Phi châu, Á châu và Nam Mỹ đem lại sự phát triển cho Bồ Đào Nha và cho nhân loại. Nhờ thế, Bồ Đào Nha từng là một xứ sở có nền kinh tế, chính trị và quân sự hùng hậu nhất thế giới.

Là nơi được Đấng Tạo Hóa ưu đãi với khí hậu nhiệt đới Địa Trung Hải và trở thành thủ đô của Bồ Đào Nha từ năm 1260, đại đô thị Lisbon hiện có hơn 3 triệu người, trên dân số toàn quốc là 10 triệu rưỡi. Nằm ở tận cùng phía tây Âu châu, thành phố lớn nhất Bồ Đào Nha này rất thuận tiện cho giao thông, thương mại với châu Mỹ La Tinh và Tây Phi qua biển Địa Trung Hải.

Một thiệt thòi lớn cho di sản văn hóa nhân loại là Lisbon hiện không còn nhiều công trình kiến trúc cổ xưa sau trận động đất kinh hoàng vào năm 1755, khiến hầu hết thành phố bị chôn vùi. Ngay sau đó đô thị Lisbon được tái thiết theo kiểu bàn cờ, và vẻ đẹp kỳ diệu của thành phố ngàn năm vẫn còn cho tới nay. Mỗi phiến đá vỉa hè in dấu biết bao hành nhân, mỗi mái nhà thờ cổ kính nhìn trời xanh đều là chứng tích của lịch sử Bồ Đào Nha hòa trong lịch sử thế giới. Là

Với hơn 90%  dân số  theo đạo Công Giáo nên thành phố Lisbon có nhiều nhà thờ cổ, tu viện, thánh đường được xây theo kiến trúc Gothic. Những bảo tàng viện rất lạ lùng ở đây quả là có một không hai trên thế giới. Lần đầu tới, du khách sẽ bị choáng ngợp trước những tòa nhà bằng đá vôi trắng, những hẻm ngõ quanh co bên bờ biển xinh đẹp.

Biểu tượng của thủ đô Lisbon là Tháp Belém đượcxây cất từ năm 1515, trên một hòn đảo nhỏ bên sông Tagus. Tòa tháp này đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào năm 1983.

Nhìn từ xa, công trình giống một chiếc thuyền buồm nhỏ nằm bên bờ sông canh gác hải cảng Lisbon. Tháp Belém gồm 2 phần là pháo đài hình lục giác và tòa tháp 5 tầng trên bệ pháo đài. Pháo đài có tường dày 3 mét rưỡi với hầm xây cuốn chứa 17 khẩu súng thần công. Mỗi góc pháo đài là một tháp canh nhỏ nhắn với đỉnh hình vòm theo phong cách Maroc và phần đáy được trang trí bằng các tượng tê giác. Hấp dẫn nhất là tầng 4 với nhà nguyện mái vòm có các quả cầu và cây thánh giá. Tầng trên cùng là một nhà thờ nho nhỏ.

Du khách sẽ ngỡ ngàng về vẻ lạ lùng của kiến trúc chiến binh cổ xưa này trong đời sống tâm hồn của dân bản xứ. Thời “Kỷ Nguyên Chinh hục”, tháp Belém là nơi xuất phát cho mỗi chuyến hải trình vạn dặm, và là hình ảnh cuối cùng của quê hương mà các thủy thủ nhìn thấy khi đã ra khơi. Kế bên tháp Belém là Mosteiro dos Jeronimos (hay là Tu viện Hieronymites) làm bằng đá vôi vàng óng, được xây cất trong suốt 50 năm, từ năm 1502 đến năm 1552. Di tích kiến trúc kỳ vĩ này cũng được công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào năm 1983.The Monastery of Jerónimos, Lisbon, Portugal

Mosteiro dos Jeronimos có 2 hai phần chính: nhà thờ Santa Maria phía trước và tu viện phía sau. Nhà thờ Santa Maria có 3 cánh, 5 gian dưới một mái vòm đơn. Nét khoáng đạt hiếm nhà thờ nào có được là cánh ngang trong nhà thờ này không cần cột đỡ. Thật hấp dẫn khi quý khách chiêm bái cả một mái vòm dường như đang trôi nổi trên không gian! Nhà thờ Santa Maria là nơi lưu giữ nhiều lăng mộ hoàng gia, mỗi lăng mộ có 2 pho tượng voi canh giữ. Bạn sẽ thấy xúc động trào dâng trước ngôi mộ đá của nhà thám hiểm Vasco da Gama và thi sĩ Luis de Camoes – hai trong số các vĩ nhân của “Kỷ Nguyên Chinh Phục”.

Tu viện của Mosteiro dos Jeronimos có kiến trúc hai tầng và được phân ra làm nhiều cánh; mỗi cánh có 6 gian với mái vòm hình gân lá và các cột chữ nhật khắc hình dây thừng xoắn, các con quái vật biển và đá san hô. Các gian trong có những trụ ốp tường lớn, mỗi góc các gian được nối nhau bằng các cửa tò vò tạo vẻ huyền bí lạ lùng. Thú vị là ở chỗ tường trong và ngoài tu viện đều được trang trí rất thẩm mỹ. Trong tu viện cũng có nhiều mộ chí của các văn sĩ, sử gia và các vị quan tướng Bồ Đào Nha thế kỷ 18, 19.

Đối diện với tu viện Mosteiro dos Jeronimos là “tượng đài thám hiểm” mới được xây cất vào năm 1960 kỷ niệm 500 năm ngày mất của nhà hàng hải lừng danh Henry – người khởi xướng thám hiểm thế giới của Bồ Đào Nha vào thế kỷ 15.

Tượng đài hùng tráng này mang hình con tàu lớn sẵn sàng ra khơi với pho tượng hoàng tử Henry đứng ở mũi tàu, cùng nhiều tượng của các nhân vật lịch sử như: vua Manuel, thi sĩ Camoes, nhà thám hiểm Vasco da Gama, các tu sĩ, nghiên cứu gia vũ trụ và thợ bản đồ. Người phụ nữ duy nhất trên tượng đài là hoàng hậu Felipa, thân mẫu của hoàng tử Henry.

Bên trong tượng đài là khu triển lãm và thang máy lên đỉnh tượng cao 50 mét. Không biết bao nhiêu du khách đã từng bâng khuâng đứng chôn chân trên vỉa hè trước tượng đài với nhiều bức khảm vẽ bản đồ thế giới có hải đồ của các nhà thám hiểm Bồ Đào Nha. Thế giới tiền hiện đại đã xuất hiện từ sau các cuộc thám hiểm đầy mạo hiểm và máu lửa đó! Tượng đài thám hiểm cũng là nơi đẹp nhất để ngắm cây cầu Vasco da Gamma dài nhất Âu châu với chiều dài 17 cây số 200 mét, bắc qua sông Tagus được hoàn tất vào năm 1998. Cây cầu lịch sử này được đặt theo tên nhà thám hiểm Vasco da Gamma để kỷ niệm 500 năm Vasco da Gamma tìm ra đường biển nối Âu châu với Ấn Độ.Vasco de Gama Bridge, Lisbon, Portugal

Với những du khách thích đi dạo thì Alfama là khu phố cổ xưa nhất, hấp dẫn nhất vì mang nét đặc thù nhất của Lisbon. Ở Alfama bạn sẽ thấy sự giao thoa kiến trúc của 2 trường phái Roman và Ả Rập. Vì đó là 2 nền văn hóa có ảnh hưởng lớn ở Lisbon từ xa xưa. Phố cổ Alfama là nơi quá khứ và hiện tại cùng chung sống! Gần khu Alfama là Rossio, một trong những quảng trường đẹp nhất Lisbon. Bộ mặt xã hội của thủ đô Bồ Đào Nha là đấy! Không khí bờ biển tuyệt diệu phủ lên những tiệm cà phê danh tiếng của người Bồ Đào Nha, trong đó có tiệm cà phê Nicolas nổi danh từ năm 1929.

Địa chỉ thăm viếng không thể bỏ qua nữa là lâu đài St. George nằm trên ngọn đồi cao nhất ở Lisbon. Cho đến cuối thế kỷ 15, tòa lâu đài này vẫn là cung điện của hoàng tộc. Như không biết có du khách thập phương đang tới, từng đàn ngỗng, vịt vẫn đủng đỉnh dạo quanh khu vườn lâu đài, và những cụ già phúc hậu vẫn thư thái ngồi chơi cờ dưới bóng cây xanh. Bạn sẽ có dịp trèo lên các tháp canh cao chót vót và dạo bước trên tường thành St. George để thấy cả một Lisbon hư thực ẩn hiện bên dòng sông Tagus.Lisbon-St George Castle

Bảo tàng viện Đại Dương Học Lisbon cũng là điểm thăm viếng quan trọng. Đây chính là bảo tàng viện về biển lớn nhất Âu châu, xứng danh một quốc gia khởi đầu chinh phục đại dương xuyên lục địa! Cũng thật thiếu sót nếu bỏ qua Bảo Tàng Hoàng Gia Museu dos Coches, và Trung tâm Văn hóa hiện đại Belém – hai địa chỉ mang dấu ấn rất rõ của Lisbon với du khách.

Nếu quý độc giả chưa đi du lịch Bồ Đào Nha thì Lisbon quả là một thành phố “cổ xưa và hiện đại  giao hoà”. Nhờ văn hóa đặc sắc và mạnh mẽ của nơi địa đầu lục địa, Lisbon luôn có ảnh hưởng tới Âu châu trong bao nhiêu thế kỷ qua.

Xa thủ đô Lisbon, điều sẽ còn lại mãi nơi tâm trí du khách là sự hòa trộn trong một trời biển bao la của nhịp sống chậm buồn từ thế kỷ 15 với cái náo nhiệt của thế kỷ 21!

 Đỗ Ngọc

 Photos:
The Tower of Belém View from Northeast., 2009, Alvesgaspar
Saint George’s Castle, 2009, Paoblo
Mosteiro dos Jeronimos, 2009, Alvesgaspar
Vasco de Gama bridge from the side, in Lisbon, Portugal, 2005, Catarina Carvalho
Featured Image: The Siege of Lisbon by D. Afonso Henriques (1840), Oil on Canvas, Artist:Joaquim Rodrigues Braga (1793-1853)